پاسخ رهبر شهید به افراد بی تفاوت نسبت به سرنوشت جامعه

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام و المسلمین مهدی گرامی پور، استاد حوزه علمیه، 26 آبان ماه در نشست علمی «توحید اجتماعی و ️ سنّت های الهی در اندیشه امام شهید آیت الله العظمی سید علی خامنه ای» با بیان اینکه امام شهید در کتاب آینده در قلمرو اسلام و نیز در مقدمه کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، این دغدغه را مطرح کرده اند که معارف اسلامی باید امتداد اجتماعی پیدا کنند، گفت: ایشان بیان کرده اند فلسفه های غربی، هرچند عمق چندانی ندارند و هر روز یکی دیگری را نقض می کند، اما یک ویژگی مهم

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام و المسلمین مهدی گرامی پور، استاد حوزه علمیه، 26 آبان ماه در نشست علمی «توحید اجتماعی و ️سنّت های الهی در اندیشه امام شهید آیت الله العظمی سید علی خامنه ای» با بیان اینکه امام شهید در کتاب آینده در قلمرو اسلام و نیز در مقدمه کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، این دغدغه را مطرح کرده اند که معارف اسلامی باید امتداد اجتماعی پیدا کنند، گفت: ایشان بیان کرده اند فلسفه های غربی، هرچند عمق چندانی ندارند و هر روز یکی دیگری را نقض می کند، اما یک ویژگی مهم دارند و آن اینکه وقتی وارد عرصه اجتماع می شوند، امتداد اجتماعی می یابند؛ یعنی در کنار هر فلسفه ای، سیاست، اقتصاد، تعلیم و تربیت و حتی هنرِ برآمده از آن نیز حضور دارد. مکتب لیبرالیسم وقتی امتداد می یابد، اقتصاد و تربیت و هنر خاص خود را می آورد و همه ابعاد زندگی را در بر می گیرد.
وی افزود: از منظر امام شهید بیش از یک قرن است که اندیشمندان اسلامی، چه در میان شیعه و چه در میان اهل سنت، با این گرفتاری روبه رو هستند که در اعتقاد، مسلمان اند اما این اعتقاد در آنان جنبش و حرکت ایجاد نکرده است. بسیاری از کشورهای اسلامی مسلمان دارند، اما سیاست و نظام تربیتی آنان مبتنی بر قواعد اسلامی نیست لذا هر چه فرد در علوم انسانی بیشتر رشد می کند، از اعتقادات و آرمان های اسلام دورتر می شود. گرامی پور با بیان اینکه امام شهید با طرح مسئله علوم انسانی اسلامی، درصدد تعریف توحید اجتماعی برآمده است، اظهار کرد: قرآن کریم نیز ایمان را حقیقتی تکلیف آور معرفی می کند: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ آمَنُوا باللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِی سَبیلِ اللَّهِ(حجرات، 15)؛ یعنی مؤمنان کسانی هستند که به خدا و رسولش ایمان آوردند و آن گاه تردید نکردند و با مال و جان خود در راه خدا جهاد کردند. امام صادق (ع) نیز ایمان را عقیده ای قلبی، اقرار زبانی و عمل بر پایه ارکان می دانند. ایمانی که عمل و تکلیف را در پی نداشته باشد، ایمان ناقص است.
استاد حوزه بیان کرد: ایشان ایمان را اعتقادی تکلیف آور می داند و آن را بر اعتقادات اسلامی منطبق می کند. در بحث توحید می فرماید ایمان به توحید یعنی توحید چنان تفسیر شود که با موحد شدن، تکالیفی بر عهده انسان بیاید و انسان موحد با غیر موحد در عرصه اجتماع تفاوت داشته باشد. گاه ما توحید را چنان معنا می کنیم که هیچ اثر اجتماعی ندارد؛ در اعتقادات سنتی می گوییم خدا یکی است و دو نیست، بسیط است و مرکب نیست. این باور، باور درستی است، اما صرفاً یک معرفت ذهنی است اما اگر توحید بر پایه آیات قرآن به معنای نفی عبودیت غیر خدا گرفته شود، تکلیف آور می شود. وی افزود: علامه طباطبایی نیز توحید را نفی هرگونه ربوبیت غیر خدا می داند و مصداق غیر خدا می تواند هوای نفس یا طاغوت های زمانه باشد. قرآن می فرماید فَمَنْ یَکْفُرْ بالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِنْ باللَّهِ فَقَد اسْتَمْسَکَ بالْعُرْوَهِ الْوُثْقَی (بقره، 256) و در جای دیگر: وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ (نحل، 36). همچنین خداوند فرموده است وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبیلًا (نساء، 141)؛ که پذیرش سلطه نامشروع دیگران را با توحید ناسازگار می سازد.

پاسخ امام شهید به افراد بی تفاوت

وی اضافه کرد: کسانی هستند که می گویند ما با اجتماع کاری نداریم و هر که می خواهد در قدرت باشد، برای ما تفاوتی نمی کند؛ ما می خواهیم به عبادات برسیم. امام شهید پاسخ می دهد که چنین نیست و ایمان در همه عرصه ها تکلیف می آورد. گرامی پور با بیان اینکه امام شهید بر ضرورت تحقق عملی اعتقادات تأکید ویژه ای دارند، ادامه داد: ایشان معتقدند تصور اینکه می توان در یک نظام فاسد و نامشروع به سمت خدا حرکت کرد، تصوری باطل است. ایشان این وضعیت را به تورهای ماهیگیری تشبیه می کنند که ماهی از مدت ها قبل در آن افتاده و در حال مرگ است، اما ماهی در میان تور همچنان چرخ می زند و گمان می کند آزاد است؛ در حالی که در واقعیت، در مسیر نابودی قرار دارد. وی افزود: از نظر ایشان، وقتی انسان تحت ولایت یک حکومت نامشروع قرار می گیرد، هرچند ممکن است نوعی آزادی نسبی را تجربه کند، اما در واقع حرکت او به سوی توحید و تکامل نیست، بلکه در مسیر نابودی قرار دارد. در مورد نبوت نیز، ایشان بر این باورند که نبوت صرفاً یک مسئله تاریخی نیست، بلکه به معنای هدایت انسان به سوی رشد و قسط است. نبوت از نگاه اجتماعی، «کارخانه انسان سازی» است. وی افزود: برخلاف برداشت های عامیانه و تصاویری که در رسانه ها و سریال ها از پیامبران ارائه می شود که گویی هدف آنان تنها تربیت گروهی از شاگردان خاص بود، وظیفه اصلی پیامبران اصلاح و بازسازی بنیادین جامعه است. البته این اصلاح با کادرسازی اولیه همراه است، اما هدف نهایی، تولید انسانی است که از این کارخانه خارج شده و به جامعه خدمت کند. از این رو صرفِ ادعای ایمان به پیامبران پیشین، بدون آنکه منجر به ایجاد ساختارهای اجتماعی بر پایه هدایت شود، فاقد امتداد اجتماعی است.

ولایت؛ بحثی تاریخی یا تکلیف اجتماعی

استاد حوزه با بیان اینکه امام شهید ولایت را به معنای «پیوند ایمانی و مسئولیت اجتماعی» تبیین می کنند، گفت: از منظر ایشان اگر ولایت را تنها یک گزاره تاریخی بدانیم (مثلاً اینکه فلان شخص در فلان سال ولی جامعه بود)، از معنای اصلی آن بازمانده ایم. بحث اصلی این نیست که فلان واقعه در تاریخ رخ داد یا خیر، بلکه بحث این است که شما با چه کسی می خواهید در جامعه اتصال پیدا کنید و رهبر جامعه کیست؛ این نگاه، ولایت را از یک بحث تاریخی به یک تکلیف اجتماعی تبدیل می کند.
گرامی پور با بیان اینکه بحث «سنت های الهی» در اندیشه امام شهید بسیار پررنگ است، اظهار کرد: ایشان در تفسیر سوره برائت و همچنین در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی» به تفصیل به این موضوع پرداخته اند که به صورت یک نظریه نظام مند دسته بندی شده است. ایشان معتقدند جهان با سنت های خاص خود اداره می شود؛ از جمله سنت نصرت، سنت مغلوب شدن ظالمان و سنت ابتلا(آزمایش الهی).

باور عمیق امام شهید به سنن الهی

وی افزود: قرآن کریم می فرماید: إِنَّا نَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالْمُؤْمِنِینَ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا(غافر، 46)؛ یعنی ما رسولان خود و مؤمنان را در زندگی دنیا یاری می کنیم. امامان انقلاب و امام شهید، با ایمان به این سنت، در برابر طاغوت ها و قدرت های مستکبر ایستادگی کردند. آن ها می دانستند که اگر تقوا، صبر و تلاش را پیشه کنند، نصرت الهی حتماً خواهد آمد. نمونه این ایستادگی، دوران جنگ هشت ساله و جنگ های اخیر است. وی ادامه داد: ایشان در برخی آثارشان به سنت «ابتلا» که خداوند مؤمنان را می آزماید و سنت «استدراج» که خداوند به کافران مهلت می دهد تا ظرف گناه خود را پر کنند، می پردازند. سنت ها دو نوع هستند: «سنت های تکوینی» که همان قوانین ثابت طبیعت و تاریخ هستند و «سنت های تشریعی» که خواست و فرمان خداوند هستند. برای حرکت در مسیر الهی، به ویژه در عرصه اجتماعی، باید این سنت ها را شناخت و آن ها را مبنای تصمیم گیری های کلان قرار داد. وی با بیان اینکه امروزه برخی با تکیه بر تحلیل های مادی، این پرسش را مطرح می کنند که چرا باید با استکبار درگیر شد در حالی که آن ها قدرت بسیار زیادی دارند؟ گفت: این رویکرد در واقع دعوت به پذیرش ذلت و سازش است تا در کمال انفعال، منفعت اندکی حاصل شود. باور ما بر این است که اگر در برابر استکبار ایستادگی کنیم، صبر و تقوا پیشه سازیم و عمل کنیم، امدادهای الهی فرا می رسد. در این حالت، حتی اگر تعداد ما کم باشد، به اذن خداوند بر کثیری که در ظاهر قدرتمندند، غلبه خواهیم کرد.

گرامی پور همچنین درباره تفاوت توحید اجتماعی با عدالت اجتماعی، تصریح کرد: عدالت اجتماعی در زمره ارزش ها قرار می گیرد، اما توحید اجتماعی مربوط به مقوله اعتقادات است. در واقع، توحید اجتماعی، ریشه اعتقادی است که منجر به تحقق عدالت اجتماعی در جامعه می شود. انتهای پیام

نظرات

captcha